Καθώς οι περιβαλλοντικές και γλωσσικές προκλήσεις γίνονται όλο και πιο επείγουσες, οι εκπαιδευτικοί ανακαλύπτουν τη συνέργεια μεταξύ αυτών των δύο κόσμων στην τάξη. Το πρόγραμμα Eco Lingua υιοθετεί μια προοδευτική προσέγγιση: χρησιμοποιεί τη γλωσσική εκπαίδευση ως εργαλείο για την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, ειδικά στην προσχολική ηλικία. Σε όλη την Ευρώπη, εμπνευσμένες ιστορίες αναδύονται από τις τάξεις, οι οποίες γεφυρώνουν τη φύση και τη γλώσσα με τρόπους που είναι ευφάνταστοι, πρακτικοί και μετασχηματιστικοί. 

Περίπατοι στη φύση ως γλωσσικά εργαστήρια: Φινλανδία και Ελλάδα 

Σε ένα νηπιαγωγείο στο Εσπού της Φινλανδίας, τα παιδιά συμμετέχουν σε εβδομαδιαίες περιπάτους «Γλώσσα στη φύση», όπου συλλέγουν φύλλα, πέτρες και κλαδιά και τα ονομάζουν τόσο στα φινλανδικά όσο και στα αγγλικά. Οι εκπαιδευτικοί ενισχύουν το νέο λεξιλόγιο με τραγούδια και ιστορίες που σχετίζονται με την τοπική πανίδα και χλωρίδα. Εμπνευσμένοι από την προσέγγιση «εκπαίδευση με βάση τον τόπο» του David Sobel (Sobel, 2004), αυτοί οι περίπατοι δημιουργούν συναισθηματική και γλωσσική σύνδεση με το άμεσο περιβάλλον. 

Στην Ελλάδα, οι εκπαιδευτικοί του νηπιαγωγείου Άκατα Μάκατα ανέφεραν ότι οι περίπατοι στη φύση που ακολουθούνται από συζητήσεις στην τάξη έχουν βελτιώσει τόσο την απομνημόνευση της γλώσσας όσο και την ευαισθησία προς το περιβάλλον, ειδικά όταν τα παιδιά φέρνουν «θησαυρούς της φύσης» και τους περιγράφουν με απλές αγγλικές φράσεις όπως «Αυτό είναι ένα μαλακό φύλλο» ή «Βρήκα ένα σαλιγκάρι!». 

Ο ρόλος της οικολογικής φαντασίας στην ανάπτυξη της γλώσσας: Ιταλία και Ρουμανία 

Σε ένα ιταλικό νηπιαγωγείο, οι εκπαιδευτικοί ενσωμάτωσαν βιβλία όπως το The Lorax του Dr. Seuss και το Greta and the Giants της Zoë Tucker σε δίγλωσσες συνεδρίες ανάγνωσης. Τα παιδιά έμαθαν λεξιλόγιο όπως δάσος, δέντρα, ζώα και ρύπανση και αναπαράστησαν τις ιστορίες χρησιμοποιώντας σκηνικά αντικείμενα και μαριονέτες τόσο στα ιταλικά όσο και στα αγγλικά. Αυτές οι δραστηριότητες βασίζονται στη μεθοδολογία της Ολοκληρωμένης Μάθησης Περιεχομένου και Γλώσσας (CLIL), η οποία έχει αποδειχθεί αποτελεσματική σε περιβάλλοντα πρώιμης εκπαίδευσης (Coyle, Hood & Marsh, 2010). 

Ομοίως, στη Ρουμανία, τα παιδιά συνέγραψαν περιβαλλοντικούς μύθους βασισμένες στο τοπικό οικοσύστημα του ποταμού, συνδυάζοντας τις γλωσσικές δεξιότητες με την περιβαλλοντική παιδεία. Οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποίησαν ανοιχτές ερωτήσεις και χάρτες λεξιλογίου για να καθοδηγήσουν τα παιδιά στη συγγραφή ιστοριών με ηθικά διδάγματα συνδεδεμένα με την προστασία του περιβάλλοντος.  

Οικολογικό θέατρο και πολυγλωσσική έκφραση: Ισπανία 

Σε ένα δημόσιο σχολείο στη Βαλένθια, οι εκπαιδευτικοί διοργάνωσαν μια εβδομάδα «οικολογικού θεάτρου», κατά την οποία οι μαθητές δημιούργησαν μικρά θεατρικά έργα στα ισπανικά και τα αγγλικά με θέμα περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως η ρύπανση από πλαστικά ή τα απειλούμενα με εξαφάνιση είδη. Βασισμένη στις πρακτικές του θεάτρου στην εκπαίδευση (Heathcote & Bolton, 1995), η δραστηριότητα αυτή ενίσχυσε τόσο την εκφραστική χρήση της γλώσσας όσο και την ομαδική εργασία, ενώ παράλληλα αύξησε την κατανόηση των μαθητών για τη βιωσιμότητα. 

Τα σενάρια γράφτηκαν από τους μαθητές και περιλάμβαναν ατάκες όπως «Ας προστατεύσουμε τον πλανήτη μας» και «Το πλαστικό βλάπτει τις θαλάσσιες χελώνες». Μετά την παράσταση, οι μαθητές μοιράστηκαν τις σκέψεις τους μέσω ζωγραφικής και ημερολογίου, επιτρέποντας στους εκπαιδευτικούς να αξιολογήσουν τόσο τη γλωσσική έκφραση όσο και την περιβαλλοντική τους αντίληψη. 

Πολυαισθητηριακή μάθηση με ανακυκλωμένα υλικά: Βουλγαρία 

Στη Σόφια της Βουλγαρίας, ένα νηπιαγωγείο χρησιμοποίησε ανακυκλωμένα οικιακά υλικά (καπάκια μπουκαλιών, χαρτοκιβώτια, υπολείμματα υφασμάτων) για να κατασκευάσει διοράματα δασικών οικοσυστημάτων. Κατά τη διάρκεια της δημιουργικής διαδικασίας, τα παιδιά εξασκήθηκαν στην ονομασία ζώων και φυτών στα αγγλικά, μαθαίνοντας ρήματα δράσης όπως κόβω, κολλάω, τοποθετώ. Αυτή η προσέγγιση ευθυγραμμίζεται με τις αρχές της Reggio Emilia, όπου η πρακτική δημιουργία υποστηρίζει τη γλωσσική έκφραση και τις περιβαλλοντικές αξίες (Edwards, Gandini & Forman, 2012). 

Οι δάσκαλοι ανέφεραν αυξημένο ενθουσιασμό για τα αγγλικά όταν συνδέονταν με τη χειροτεχνία. Ένα 5χρονο παιδί φέρεται να είπε στον δάσκαλό του: «Τα δέντρα καθαρίζουν τον αέρα. Έφτιαξα ένα από χαρτομάντιλο!» 

Δίγλωσσοι μετεωρολογικοί σταθμοί και οικολογικό λεξιλόγιο: Πορτογαλία 

Σε ένα νηπιαγωγείο της Λισαβόνας, τα παιδιά βοηθούν στη λειτουργία ενός «μετεωρολογικού σταθμού» στα πορτογαλικά και στα αγγλικά. Καταγράφουν την καθημερινή πρόγνωση (ηλιοφάνεια, συννεφιά, άνεμος) και παρατηρούν τις επιπτώσεις του καιρού στα φυτά και τους κήπους του σχολείου. Αυτές οι στιγμές χρησιμοποιούνται για την εισαγωγή ρημάτων δράσης (μεγαλώνω, στεγνώνω, φυσάω) και ουσιαστικών που σχετίζονται με το κλίμα και την οικολογία. 

Αυτή η συνεχιζόμενη δραστηριότητα αντανακλά την υπόθεση εισροής του Krashen, τονίζοντας την αξία της κατανοητής εισροής σε σημαντικά πλαίσια (Krashen, 1982). Επειδή ο μετεωρολογικός σταθμός είναι ένα πραγματικό μέρος της καθημερινής τους ζωής, τα παιδιά απορροφούν και χρησιμοποιούν τη γλώσσα με μεγαλύτερη ευκολία. 

Συμπέρασμα: Οι ρίζες της γλώσσας είναι βαθύτερες στο έδαφος 

Αυτό που αποκαλύπτουν αυτές οι ιστορίες είναι ότι η εκμάθηση γλωσσών ανθίζει όταν ενσωματώνεται σε αυθεντικές, συναισθηματικά πλούσιες και πολυαισθητηριακές εμπειρίες, ειδικά όταν συνδέεται με τη φύση. Το πρόγραμμα Eco Lingua συνεχίζει να καλλιεργεί καινοτόμες εκπαιδευτικές πρακτικές που όχι μόνο διδάσκουν στα παιδιά να μιλούν νέες λέξεις, αλλά και να χρησιμοποιούν τη φωνή τους για έναν πιο πράσινο και συμπονετικό κόσμο. 

Αναφορές 

Coyle, D., Hood, P., & Marsh, D. (2010). CLIL: Content and Language Integrated Learning. Cambridge University Press. 

Edwards, C., Gandini, L., & Forman, G. (2012). The hundred languages of children: The Reggio Emilia experience in transformation (3rd ed.). Praeger. 

Heathcote, D., & Bolton, G. (1995). Drama for learning: Dorothy Heathcote’s mantle of the expert approach to education. Heinemann. 

Krashen, S. D. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Pergamon Press. 

Sobel, D. (2004). Place-based education: Connecting classrooms and communities. The Orion Society. 

Tucker, Z., Persico, Z., & Williams, Z. (2019). Greta and the Giants. Frances Lincoln Children’s Books. 

Seuss, Dr. (1971). The Lorax. Random House.