Περίληψη. Το άρθρο αυτό εξετάζει πρακτικά παραδείγματα όπου η εκμάθηση γλωσσών και η περιβαλλοντική εκπαίδευση έχουν συνδυαστεί με επιτυχία στο σχολικό περιβάλλον. Αναδεικνύει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και έρευνες που καταδεικνύουν πώς οι οικογλωσσικές προσεγγίσεις, η διδασκαλία γλωσσών μέσω περιεχομένου με επίκεντρο τη φύση και η πρακτική σε εξωτερικούς χώρους, ενισχύουν τόσο τα γλωσσικά αποτελέσματα όσο και τις περιβαλλοντικές στάσεις. Οι περιπτώσεις που εξετάζονται είναι: το πρόγραμμα Eco-Schools (παγκόσμιο), οι εφαρμογές του Forest School (Ηνωμένο Βασίλειο), μια αμερικανική μελέτη για το δίγλωσσο περιβαλλοντικό πρόγραμμα σπουδών και βασικές οικογλωσσικές μελέτες που πλαισιώνουν αυτές τις πρακτικές. 

Τι είναι ένα «οικογλωσσικό» πρόγραμμα; 

Η οικογλωσσολογία διερευνά τη σχέση μεταξύ γλώσσας και περιβάλλοντος: πώς η γλώσσα διαμορφώνει την κατανόησή μας για τη φύση και πώς οι οικολογικές ανησυχίες μπορούν να ενσωματωθούν στη διδασκαλία γλωσσών και στην επικοινωνία. Σε εφαρμοσμένα περιβάλλοντα, ένα οικογλωσσικό πρόγραμμα χρησιμοποιεί σκόπιμα περιβαλλοντικά θέματα, μάθηση σε εξωτερικούς χώρους και οικολογική παιδεία ως μέσο για τη διδασκαλία δεύτερης γλώσσας (L2) και την επικοινωνιακή πρακτική. Αυτό το πλαίσιο είναι καλά εδραιωμένο στην ακαδημαϊκή βιβλιογραφία για την οικογλωσσολογία. 

Μελέτη περίπτωσης 1 

Eco-Schools: ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε όλα τα προγράμματα σπουδών 

Τι είναι. Το Eco-Schools (το οποίο διαχειρίζεται το Ίδρυμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης) είναι ένα από τα μεγαλύτερα παγκόσμια σχολικά προγράμματα που ενσωματώνει την περιβαλλοντική εκπαίδευση στην καθημερινή σχολική ζωή. Τα σχολεία που συμμετέχουν υλοποιούν δράσεις (π.χ. βιοποικιλότητα, μείωση των αποβλήτων, νερό), εμπλέκουν τους μαθητές στη λήψη αποφάσεων και συνδέουν τα μαθησιακά αποτελέσματα με τους στόχους βιωσιμότητας. 

(https://www.ecoschools.global/) 

Γιατί είναι σημαντικό για την οικογλωσσική πρακτική. Το πρόγραμμα «Οικολογικά σχολεία» παρέχει ένα έτοιμο πλαίσιο για την εισαγωγή γλωσσικών εργασιών που συνδέονται με αυθεντικά περιβαλλοντικά έργα: τεκμηρίωση της βιοποικιλότητας σε μια δεύτερη γλώσσα, προετοιμασία πολυγλωσσικών αφισών για εκστρατείες κατά των αποβλήτων ή παρουσίαση οικολογικών ευρημάτων σε συμμαθητές. Πρόσφατες ανασκοπήσεις και εθνικές μελέτες περιπτώσεων δείχνουν μετρήσιμες βελτιώσεις στις περιβαλλοντικές γνώσεις και τις περιβαλλοντικές συμπεριφορές των μαθητών — αποτελέσματα που μπορούν να ενισχυθούν όταν οι γλωσσικοί στόχοι ενσωματώνονται στις ίδιες δραστηριότητες. 

Πρακτικά συμπεράσματα. 

Χρησιμοποιήστε τα αποτελέσματα των προγραμμάτων (εκθέσεις, πινακίδες, αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) ως γλωσσικές εργασίες. 

Σχεδιάστε κριτήρια αξιολόγησης που συνδυάζουν γλωσσικά κριτήρια με περιβαλλοντικές ικανότητες. 

Μελέτη περίπτωσης 2 

Προσεγγίσεις του Forest School: υπαίθρια περιβάλλοντα που ενισχύουν τη γλώσσα και την αλληλεπίδραση 

Τι είναι. Τα Forest Schools είναι προγράμματα μάθησης σε υπαίθρια περιβάλλοντα που δίνουν έμφαση στην εξερεύνηση με πρωτοβουλία των παιδιών, στο παιχνίδι με διαχείριση κινδύνου και στην επαναλαμβανόμενη έκθεση σε φυσικά περιβάλλοντα. Εφαρμόζονται ευρέως σε περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου και της Βόρειας Ευρώπης. Έρευνες σχετικά με την εφαρμογή του Forest School αναφέρουν οφέλη όχι μόνο στον φυσικό και κοινωνικο-συναισθηματικό τομέα, αλλά και στην ανάπτυξη της ομιλίας και της γλώσσας των μικρών παιδιών (https://www.forestresearch.gov.uk/research/forest-schools-impact-on-young-children-in-england-and-wales/) 

Γιατί είναι σημαντικό για την οικογλωσσική πρακτική.  

Οι υπαίθριες εγκαταστάσεις δημιουργούν πλούσια, συγκεκριμένα πλαίσια για την εκμάθηση λεξιλογίου, την αφήγηση ιστοριών και τη διαλογική αλληλεπίδραση. Οι δυνατότητες των φυσικών χώρων — αντικείμενα για ονομασία, διαδικασίες για παρατήρηση, εργασίες για αλληλουχία — δημιουργούν αυθεντικές προτροπές για τη χρήση της L2 που είναι σημαντικές και αξέχαστες για τα παιδιά. 

Πρακτικά συμπεράσματα. 

Δημιουργήστε σύντομες, επαναλαμβανόμενες γλωσσικές ρουτίνες (π.χ. «σήμερα θα…», «βρήκα…») που αξιοποιούν τον ίδιο εξωτερικό χώρο για πολλές εβδομάδες. 

Συνδυάστε το πρότυπο των ενηλίκων με ανοιχτές εργασίες (περιπάτους στη φύση, ταξινόμηση, απλά πειράματα), ώστε οι μαθητές να παράγουν γλώσσα για πραγματικούς επικοινωνιακούς σκοπούς. 

Μελέτη περίπτωσης 3 

Δίγλωσσο περιβαλλοντικό πρόγραμμα σπουδών με μετρήσιμη αλλαγή συμπεριφοράς (μελέτη στις ΗΠΑ) 

Τι είναι. Μια πρόσφατη αξιολόγηση του προγράμματος σπουδών που εφαρμόστηκε σε δημοτικά σχολεία της Βόρειας Καρολίνας συνδύασε την περιβαλλοντική εκπαίδευση με τη γλωσσικά κατάλληλη διδασκαλία για μαθητές με διαφορετική γλωσσική καταγωγή. Η ελεγχόμενη μελέτη διαπίστωσε ότι τα δίγλωσσα ή γλωσσικά περιεκτικά περιβαλλοντικά προγράμματα σπουδών μπορούν να αυξήσουν τις περιβαλλοντικά ευνοϊκές συμπεριφορές μεταξύ των νέων και να εμπλέξουν τους αναδυόμενους δίγλωσσους σε περιβαλλοντικές δράσεις πολιτών. (https://news.ncsu.edu/2023/01/study-bilingual-kids-could-lead-in-ocean-environmental-action/) 

Γιατί είναι σημαντικό για την οικογλωσσική πρακτική. Η μελέτη αυτή αποδεικνύει ότι όταν το περιβαλλοντικό περιεχόμενο είναι προσαρμοσμένο πολιτισμικά και γλωσσικά, όχι μόνο υποστηρίζει την περιβαλλοντική παιδεία, αλλά μπορεί επίσης να αποτελέσει μέσο για την ενίσχυση της χρήσης της L2 (και της γλώσσας κληρονομιάς) σε σημαντικά πλαίσια. Αυτή η διπλή επίδραση είναι ιδιαίτερα πολύτιμη σε πολυγλωσσικές τάξεις. 

Πρακτικά συμπεράσματα. 

Σχεδιάστε υλικό με γνώμονα τις γλώσσες της κοινότητας. Χρησιμοποιήστε στρατηγικές διαγλωσσικής επικοινωνίας που επιτρέπουν στους μαθητές να αξιοποιήσουν πλήρως το γλωσσικό τους ρεπερτόριο. 

Συμπεριλάβετε αποτελέσματα προσανατολισμένα στη δράση (τοπικοί καθαρισμοί, δεσμεύσεις για τη διατήρηση του περιβάλλοντος), ώστε η εκμάθηση γλωσσών να συνδέεται με παρατηρήσιμες αλλαγές. 

Συμπέρασμα 

Οι περιπτώσεις που εξετάστηκαν δείχνουν ότι η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στη γλωσσική διδασκαλία είναι εφικτή και αποτελεσματική. Προγράμματα όπως τα Eco-Schools και Forest School, καθώς και αυστηρές δοκιμές προγραμμάτων σπουδών, παρέχουν επαναλήψιμα μοντέλα: χρήση αυθεντικών περιβαλλοντικών έργων ως βάση για τη χρήση της L2, υιοθέτηση υπαίθριων, βιωματικών εργασιών και σχεδιασμός υλικών χωρίς αποκλεισμούς για πολυγλωσσικές τάξεις. Μαζί, αυτές οι προσεγγίσεις συμβάλλουν στη διαμόρφωση μαθητών που είναι τόσο γλωσσικά ικανοί όσο και περιβαλλοντικά υπεύθυνοι. als for multilingual classrooms. Together, these approaches help form learners who are both linguistically competent and environmentally responsible.